تبلیغات
نافله - نمونه هایی از الگوهای رفتاری امام علی(ع)در نماز

آیا این كه گفته شده: «در حالت نماز تیرى را از پاى امیرالمؤمنین على(علیه السلام) بیرون آوردند و حضرت متوجه آن نشدند»، صحیح است؟ آیا این مطلب با هبه كردن ایشان در حال ركوع نماز (مائده، 55) منافات ندارد، چرا كه اوّلى بر اوج توجه ایشان به خداوند متعال دلالت مى كند و دوّمى بر یك عمل نسبتاً مادى دلالت دارد؟ توضیح دهید.

وبلاگ نافله ‏-پاسخ:
روزى امیرمؤمنان على(علیه السلام) در مسجد پیامبر(صلى الله علیه وآله) مشغول نماز بود كه فقیرى از در مسجد وارد شد و تقاضاى كمك كرد، اما كسى به او كمك نكرد. مرد فقیر دست به دعا برداشت و گفت: خدایا تو شاهد باش كه من در مسجد رسول خدا(صلى الله علیه وآله) تقاضاى كمك كردم، امّا كسى پاسخم را نداد. در این هنگام، على(علیه السلام) كه در حال ركوع نماز بود، با انگشت به انگشترى خود اشاره نمود و از او خواست كه نزدیك بیاید و انگشترى را بردارد. آن مرد جلو آمده و حضرت انگشتر خود را به او بخشید. اندكى پس از این ماجرا، این آیات بر پیامبراكرم(صلى الله علیه وآله) نازل شد: (انّما ولیّكم اللّه و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزكوة و هم راكعون * و من یتولّ اللّه و رسوله و الذین آمنوا فانّ حزب اللّه هم الغالبون)[177]; ولى امر شما تنها خدا و رسول و مؤمنانى هستند كه نماز را به پا داشته و به فقیران در حال ركوع زكات مى دهند و هر كس كه ولى و فرمانرواى او، خدا و رسول و اهل ایمانند (پیروز است) كه تنها لشكر خدا (در دو عالم) فاتح و غالب خواهند بود. در آیه مذكور علایم و نشانه هایى ذكر شده كه برحسب آنها و روایات و با توجه به لفظ «إنَّما» تنها بر امیرمؤمنان على(علیه السلام) قابل انطباق است.[178] آن چه در پرسش اشاره شده شبهه اى است كه اولین بار از سوى فخررازى براى انكار فضیلت امیرالمؤمنین على(علیه السلام)مطرح شده كه جواب آن روشن است، زیرا:

  بقیه در ادامه مطلب
  1. شنیدن صداى سائل و كمك به او، توجه به غیرخدا و خویشتن یا امور مادّى نیست كه با حضور قلب منافات داشته باشد، بلكه آن هم در واقع توجه به خداست. قلب پاك حضرت على(علیه السلام) در برابر سائلان حسّاس بود و به نداى آنها پاسخ مى گفت. آن حضرت با این كار، عبادتى را با عبادت دیگر آمیخت و در حال نماز زكات داد كه هر دو براى خدا و در راه او بود، چون قبل از آن كه انفاق و صدقه به دست سائل برسد، به دست خدا مى رسد. در آیه 104 سوره توبه مى فرماید: (أَلَمْ یَعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ هُوَ یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَ یأْخُذُ الصَّدَقَـتِ); آیا نمى دانستند كه فقط خداوند توبه را از بندگانش مى پذیرد و صدقات را مى گیرد. اگر توجه به سائل، نشانه غفلت و بى خبرى از ذكر خدا بود، نباید به عنوان یك صفت والا و با ارزش فوق العاده روى آن تكیه شود، در حالى كه آیه 55 سوره مائده آن را به یك فضیلت و صفت والا براى ولىّ خدا ذكر مى كند.[179]

    2. عرفا در سیر انسان كامل مى گویند: سیر انسان كامل در چهار سفر رخ مى دهد:

        الف)سفر انسان از خود به خدا.

        ب)سفر انسان همراه خدا در خدا (شناخت خدا).

        ج)سفر انسان همراه خدا به خلق خدا.

        د)سفر انسان همراه خدا در میان خلق خدا براى نجات خلق خدا.

    اولین سفر انسان، به سوى خداست، تا انسان از خدا جدا باشد همه حرف ها پوچ است. وقتى انسان به ذكر خدا رسید و خدا را شناخت و الهى شد و یك لحظه هم از خدا غافل نشد، آن گاه به سوى خلق خدا باز مى گردد; چنین انسانى براى نجات خلق خدا، در میان خلق خدا حركت مى كند و براى نزدیك كردن انسان ها به خدا كوشش مى كند.[180]

    وقتى انجذاب كامل شد، شخص در عین این كه مشغول به خداست، مشغول به ماورا هم هست; یعنى آن چنان توجه به خدایش كامل است كه در حال، تمام عالَم را مى بیند (نه فقط اطرافش را) لذا آن حالتى كه در وقت نماز تیر از بدن حضرت كشیدند و متوجه نشد، ناقص تر (و مرتبه اش پایین تر) از آن حالتى است كه در حال نماز توجه به فقیر دارد; نه این كه در این جا از خدا غفلت كرده باشد و به فقیر توجه كرده باشد، بلكه آن چنان توجه به خدایش كامل است كه در آن حال تمام عالَم را مى بیند; از آن جمله است فقیرى را كه درخواست كمك كرده است.[181]

    3ـ با توجه به این آیه شریف (مائده، آیه55) در مقام مدح و بیان ویژگى هاى ولى خدا و پیشواى مسلمانان است و كمك به فقیر در حال نماز را یك فضیلت و ویژگى ذكر مى كند، معلوم مى شود كه على(علیه السلام) موقعى كه توجه به سائل نموده و اشاره كرده كه انگشتر را از دست او بیرون آورد، توجه به خدا هم داشته و از حضور قلب او هیچ كاسته نشده است، زیرا اگر هنگام توجه به فقیر از خدا غافل شده باشد، فضیلت و ویژگى او به شمار نمى آید، چون هر كس مى تواند در حال نماز از توجه به خدا منصرف شود و متوجه خلق خدا شود، در حالى كه در آیه این كار را یكى از ویژگى هاى ولىّ خدا به حساب آورده كه در دیگران این ویژگى وجود ندارد. بنابراین آیه مى خواهد مقام بالاترى را براى امام ثابت كند و آن مقام «جمع الجمع» است.[182]

توضیح: توجه كردن در آن واحد به چند موضوع مختلف از قدرت بشر عادى خارج است; یعنى اگر بخواهد قلب خود را مشغول عملى نماید، در همان حال نمى تواند به مطلب دیگر نیز مشغول باشد، ولى این قدرت در خداوند متعال هست و در آنِ واحد مى تواند به هزاران و میلیون ها نوع كلام و فعل توجه داشته باشد. در دعاى جوشن كبیر آمده است: یا من لایشغله سمع عن سمع، یا من لایمنعه فعل عن فعل، یا من لایلهیه قول عن قول;اى خدایى كه ترا شنیدن این، مانع از شنیدن آن نیست و هیچ كارى مانع از كار دیگر نیست و هیچ سخنى مزاحم سخن دیگر نمى باشد... . و در دعاى ماه رجب مى خوانیم: لكل مسئلة منك سمع حاضر و جواب عتید; براى هر درخواستى گوش شنوا و جواب حاضر، مهیّا دارى.

    از آیات و روایات استفاده مى شود كه خداوند مقام «جمع الجمع» را به حجة و ولىّ خود داده است; به همین جهت است كه معصومین(علیه السلام) در آن واحد مى توانند به میلیون ها سلام و اظهار حاجت مردم توجه نمایند، این مقام موهبتى الهى است كه ثابت كننده منصب ولایت تكوینى امام است و با داشتن چنین مقام و قدرتى است كه اداره امور آفرینش و سرپرستى عوالم خلقت براى آنها ممكن و مقدور است.

    به همین جهت است كه مولى على(علیه السلام) در آن واحد مى تواند دو كار انجام دهد; هم توجه به خدا داشته باشد و هم توجه به خلق و این از ویژگى هاى ولىّ خداست كه افراد دیگر قادر بر این كار نیستند.

[177]. مائده،آیه55 و 56.

[178]. ر.ك: تفسیر المیزان، ج 6، مائده، 55 و 56; علامه طبرسى، مجمع البیان، ج3، ص324.

[179]. ناصر مكارم شیرازى، پیام قرآن، ج 9، ص 211 ـ 212.

[180]. شهید مطهرى، انسان كامل، ص97 ـ 98; صدرالدین محمّد شیرازى، الحكمة المتعالیه، ج1، ص13 ـ 14.

[181]. شهیدمطهرى، امامت و رهبرى، ص181.

[182]. ر.ك: ابوالفضل نبوى، امراى هستى، ص104 ـ 112.





طبقه بندی: پرسمان نماز،  پاسخ به شبهات، 
برچسب ها: نمونه هایی از الگوهای رفتاری امام علی(ع)در نماز، کشیدن تیر از پای علی (ع)، دادن انگشتری به به فقیر در نماز،  
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 1 اسفند 1391 توسط . وبلاگ نویس بی ادعا
طراحی قالب: وبلاگ نویس بی ادعا

کلماتی که تمام عمر داریم تکرارشان میکنیم
خداوند که به ستایش ما نیاز ندارد
پس چرا نماز می خوانیم؟
انشا الله، این توفیق نصیبمان شود تا جواب این چرا را دریابیم
آن وقت کم کم لذت می بریم از این کلمات تکراری و می فهمیم که
تکرار هیچ چیز جز نماز در این دنیا زیبا نیست

انتشار مطالب با ذکر منبع مانعی ندارد و موجب رضایت ماست